bedreigd erfgoed

pagina in aanmaak - voorlopige versie

 

Bedreigd industrieel erfgoed

Veel industrieel erfgoed is bedreigd.
Er is in erfgoedland zelfs een nieuwe tendens.
Het aantal beschermingen (zeker van industrieel erfgoed) is tot een minimum minimorum teruggevallen, maar daarnaast komen er steeds meer pogingen om de bescherming van (vooral industriële) sites op te heffen. Zodat ze kunnen afgevoerd en gesloopt worden.
Uiteraard zijn er particuliere eigenaars die het erfgoed laten verloederen en willen kwijt spelen, soms na een 'interessant' aanbod van een bouwpromotor of omdat ze het door allerhande factoren niet meer zien zitten.
Maar vaak betreft het erfgoed in eigendom van openbare besturen, die het onderhoud gedurende jaren verwaarloosd hebben en nu niet willen opdraaien voor de daardoor ontstane restauratiekosten.

We willen op deze pagina zowel informatie over het bedreigde erfgoed samenbrengen, maar ook informatie over de procedures voor bescherming, bouw- en sloopvergunningen, en over de mogelijkheid van opheffing van een bescherming als monument.

  • Wat kun je doen om meer aandacht te vragen voor industrieel erfgoed ?
    De bevoegdheid voor bescherming en behoud van industrieel erfgoed ligt bij het Vlaamse Gewest.
    Er zijn nu in Vlaanderen 11421 monumenten beschermd, 1567 stads- of dorpsgezichten, 683 cultuurhistorische landschappen en 44 archeologische sites - geen cijfers ommee te pochen in vergelijking met de rijkdom aan erfgoed dat Vlaanderen bezit en ook in vergelijking met de cijfers uit gelijkaardige regio's.
    Wat daarbij opvalt is dat het industrieel erfgoed nog altijd geen prominente plaats krijgt, ondanks het sociaal-economisch belang daarvan voor de recente geschiedenis. Er zijn in Vlaanderen nu 1185 kerken en kapellen beschermd, tegenover slechts 180 nijverheidsgebouwen. 
    Wat kun je doen ?
    De bevoegde minister die het beleid nu bepaalt is Matthias Diependaele.
    --> Stuur hem een brief of een e-mail waarin je pleit voor meer aandacht voor en bescherming van industrieel erfgoed:
          Kabinet van de Vlaamse minister van Financiën en Begroting, Wonen en Onroerend Erfgoed, Seven - 7de verdieping, Koning Albert II-laan 7, 1210 Sint-Joost-ten-Node, kabinet.diependaele@vlaanderen.be
    --> De bevoegde administratie is het Agentschap Onroerend Erfgoed. Stuur hen een kopie van uw schrijven
          Herman Teirlinckgebouw, Havenlaan 88 bus 5, 1000 Brussel, info@onroerenderfgoed.be
    Elke brief of e-mail toont aan dat er belangstelling voor industrieel erfgoed bestaat en herinnert keer op keer dat het beleid er meer en beter moet op inzetten
  • Wat kun je doen om een pand wettelijk te laten beschermen ?
    (in voorbereiding)
     
  • Wat kun je doen om een slopingsvergunning tegen te gaan ?
    (in voorbereiding)
    > een wettelijk beschermd monument kan en mag niet gesloopt worden voordat de bescherming opgeheven is. Zie verder voor deze procedure
    > De bevoegdheid en verantwoordelijkheid voor het verlenen van vergunningen voor panden opgenomen in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed berust bij de gemeenten.
    Voor hen is door het Agentschap Onroerend Erfgoed een richtlijn opgesteld ‘Beoordelen van sloopaanvragen van gebouwen opgenomen in de vastgestelde Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed’ (15.02.2018). We bemerken nochtans dat in veel gevallen geen rekening gehouden wordt met deze richtlijn. Bij het indienen van bezwaren is het belangrijk naar deze richtlijn te verwijzen, o.m. naar de artikels 4.2.2., 4.2.3. en 4.2.4.
     
  • wat kun je doen bij verwaarlozing van een monument ?
    Eigenaars van beschermde monumenten zijn er volgens het decreet toe gehouden om deze in goede staat te houden. Artikel 6.4.1. bepaalt duidelijk 'De zakelijkrechthouders en gebruikers van een beschermd goed behouden het in goede staat door de nodige instandhoudings-, beveiligings-, beheers-, herstellings- en onderhoudswerken'.
    Er is echter te weinig toezicht en er wordt ook te weinig opgetreden.
    Bij schrijnende gevallen kan men een klacht neerleggen bij de Inspectie Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed.

    Maar in vele gevallen helpt dit niet, als de eigenaar overlijdt of als hij minvermogend is. Het kan dan nodig zijn dat je probeert om met een vereniging, bv via erfpacht, de verantwoordelijkheid over te nemen. Voor een aantal industriële sites bracht dat een oplossing.
     

  • Kan de bescherming van een monument opgeheven worden ?
    Hoe ? Wat kun je doen om het te verhinderen ?
    >> download onze informatietekst met adviezen
     
  • Wie kan optreden ?
    Bij openbare onderzoeken voor beschermingen en opheffing van bescherming kan iedereen, particulieren en verenigingen, een mening uiten en neerleggen
    Wanneer er echter een beroepsprocedure moet gevoerd worden dan moeten privé-personen van een belang getuigen (bv als buur zullen ze er hinder van hebben). Verenigingen met rechtspersoon (vzw's) die geschiedenis, erfgoed in hun statuten ingeschjreven hebben en die een werking over enige tijd kunnen bewijzen, kunnen ook optreden. Het is daarom altijd nuttig om een lokale vzw op te richten - zelfs voordat een probleem zich stelt - en daarmee in actie te schieten. In Nederland en veel andere landen bestaan er actieve thematische verenigingen, die in de bres springen voor dat specifieke erfgoed. Denk bv aan de Nederlandse Watertorenstichting, de Bruggenstichting, ... 
    Omdat procederen geld kost raden wij de vzw's aan om tijdig middelen voor een oorlogskas in te zamelen.
    Een interessante tekst over het procederen door verenigingen verscheen op de website van de Verenigde Verenigingen

 

Nadat een persoon of een vereniging bezwaar of beroep aangetekent heeft, gebeurt het wel vaker dat een bouwheer een beroeper probeert af te dreigen.
Iedereen heeft het recht om beroep in te stellen.Bovendien is de vergunning niet automatisch geschorst door het instellen van een beroep. De bouwheer heeft dus zelf de keuze om de werken al dan niet te starten in afwachting van een uitspraak. Hij doet dit dan wel op eigen risico. Elke bouwheer weet ook dat er een beroep kan ingesteld worden, zodat hij hier rekening mee moet houden.
Men moet zich dus niet veel zorgen maken als de bouwheer of eigenaar in de tegenaanval gaat
Het is wel altijd aangerade zich te laten bijstaan door een advocaat, aangezien procedurefouten vlug gemaakt zijn.
Zie daarover onze downloadbare documenten.

Adviezen en openbaar onderzoek...

Voorafgaand is een advies van de Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed (VCOE). Dat advies is steeds een sterk juridisch en inhoudelijk gemotiveerd advies, maar wordt ingeval het negatief is blijkbaar door de minister terzijde geschoven... De reacties van burgers en verenigingen zullen daarom cruciaal zijn.
De adviezen van de VCOE  over de geplande opheffingen van beschermingen vinden jullie HIER

Zowel tijdens de beschermingsprocedure als tijdens de procedure tot opheffing van een bescherming is nadien een openbaar onderzoek vereist, waarbij burgers en verenigingen hun stem kunnen laten horen.
--> Een kaart met de lopende openbare onderzoeken vind je hier
       - laat het weten wanneer je een bescherming steunt en er enthousiast over bent (in 2021 waren er tot nu toe 4 beschermingsdossiers)
       - laat je protest horen wanneer je niet akkoord gaat voor de opheffing van een bescherming (in 2021 waren er tot nu toe 7 dossiers ter opheffing van een bescherming)

 

Het betreft op het ogenblik dat we dit schrijven is een procedure op komst om de bescherming op te heffen van zes windmolens

  • Begijnendijk, Puttenbergmolen
    Enkel de opheffing van de bescherming van het dorpsgezicht wordt voorgesteld, nadat in2003-2005 door Vlabo Invest binnen deze afbakening 12 koopwoningen bouwde naar ontwerp van het Brusselse architectuuratelier BOB 361.
  • Evergem, Doornzelemolen
    Na jaren van verval werd de molenromp door de gemeente verbouwd met goedkeuring en subsidie van de toenmalige Afdeling Monumenten & Landschappen. Het werd een harde restauratie waarbij alle sporen van de molenactiviteit verdwenen en de molen ingericht werd als uitkijktoren. Dit is nu het argument om te stellen dat de molen zijn monumentwaarde verloren heeft
  • Kinrooi (Ophoven), de Korenbloem
    Een pijnlijk verhaal van verval en opzettelijke aftakeling zonder dat er opgetreden werd. De blauwe maalstenen verdwenen en bevinden zich nu in de molen De Noord in Schiedam... Sedert de jaren 1980 en nadien was publiek geweten wat er met de molen gebeurde, en verschenen verschillende artikels en aanklachten in Het Belang van Limburg.
  • Sint-Elois-Winkel, Lindekemolen
    De in 1961 door de gemeente aangekochte molen werd in 1970 beschermd, maar in 1971 geveld door een storm. De restanten werden gedemonteerd en opgemeten, met de bedoeling over te gaan tot wederopbouw op een ander perceel. In 1999 (dus 28 jaar nadat de molen geveld werd) werd een premie vastgelegd, in 2000 een vergunning verleend. De restanten waren echter ondeskundig gestapeld, en de meeste onderdelen 'verdwenen' in de loop der jaren.
  • Tessenderlo, Schaliënmolen
    De windmolen was werkzaam tot 1942, draaide nadien nog af en toe tot ca 1950, geraakte nadien in verval, maar werd op 23 oktober 1981 beschermd
    Op 27 juni 2004 werd de molen gedemonteerd door de vzw Molenvrienden, met financiële bijdrage (kraankosten) van Levende Molens vzw, en onder toezicht van het Agentschap Onroerend Erfgoed. Vanaf In 2009 werden meerdere initiatieven genomen in functie van het beheer en wederopbouw van deze molen, maar deze liepen grotendeels stuk op de houding van de eigenaar en op het feit dat geen van de aangesproken partijen in staat of bereid waren in te staan voor de financiële consequenties. De onderdelen werden vrij goed gestapeld bij de gemeentelijke werkplaats, maar de gemeente Tessenderloblijkt  vragende partij is om niet langer in te staan voor de opslag.
  • Zottegem, Stenen Molen
    De molen werd omstreeks  en is een vroeg voorbeeld van een stenen grondzeiler (bovenkruier) - en derhalve als site belangrijk. Na een storm in 1930 werd het wiekenkruis afgenomen. In 1950 werd de molen ontdaan van zijn kap, waardoor sindsdien enkel een lege romp overblijft. In deze toestand werden de molenromp en zijn omgeving als dorpsgezicht beschermd. Nadien werden geen stappen gezet tot instandhouding.
    Terloops: Zottegem is de woonplaats van minister Diependaele...
     

Het openbaar onderzoek loopt nu voor

  • De voormalige fuelloods van de Centrale Spoorwegwerkplaats ('Arsenaal') in Mechelen.
    Bij de planning van een nieuw logistiek centrum en de herinrichting van de terreinen werd geen rekening gehouden met de beschermde fuelloods. Opheffing is z.g. vereist omwille van het algemeen belang (de geplande bouw van het nieuw logistiek centrum op de centrale werkplaats van de NMBS in functie van de bedrijfszekerheid en dienstverlening van de nationale spoorwegen overstijgt het belang van de bescherming als monument)
    Bezwaar kan ingediend tot en met 09-06-2022 bij de Stad Mechelen, Afdeling stadsontwikkeling,Grote Markt 21, 2800 Mechelen of via e-mail: stadsontwikkeling@mechelen.be

 

Het openbaar onderzoek is inmiddels afgelopen voor

      In deze dossiers verzond VVIA een uitgebreid bezwaarschrift   

  • de muurschildering 'Marouf' in de Prinses Clementinalaan in Gent, naast het Sint-Pietersstation - opmerkelijk, de provinciale burelen van het Agentschap Onroerend Erfgoed bevinden zich aan de andere kant van het station en de ambtenaren konden dagelijke het verval volgen. Er werd niet opgetreden tit het 'te laat' is...

 

BEDREIGD :

Er zijn intussen verschillende niet-beschermde sites bedreigd, maar blijkbaar worden er geen beschermingsprocedures meer opgestart of slechts in uitzonderlijke gevallen...
Industrieel erfgoed behoort duidelijk niet tot de 'uitzonderlijke gevallen'...

 

Elk jaar loopt in Europa een campagne om de meest bedreigde erfgoedsites in de aandacht te plaatsen,
The 7 Most Endangered

Het is niet slecht om bedreigde sites daarvoor aan te melden.
Dit kon tot 17 september 2021 op de website van The 7 Most Endangered - maar dit jaar komt er een nieuwe kans om in te dienen
volg dit dus op !!!